KARANTİNA DÖNEMİNDE SANAT

Geçmişten günümüze karantina döneminde sanatını icra eden dahilere gözümüzü çevirelim.

ABONE OL
30 Nisan 2020 Perşembe 09:38 | Son Güncellenme:
4 dakika okunma süresi
KARANTİNA DÖNEMİNDE SANAT

Edebiyatta salgın

Dahiyane fikirlerinin tohumlarını kapalı kapılar ardında atan, amiyane tabiriyle krizi fırsata çeviren zekalar arasında ilk aklımıza gelen, yazımızda üstleneceğimiz herhangi bir tanıtıma ihtiyaç duymayan William Shakespeare. Londra’da tiyatroların kapatıldığı veba yıllarında “Macbeth”, “Kral Lear”, “Antonius ve Kleopatra” oyunlarına imza atan Shakespeare’e Cezayir’de patlak veren veba salgınından üç yıl sonra “Veba” romanını yazan, 1957’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanarak Rudyard Kipling’ten sonra bu ödülü kazanan en genç yazar olan Albert Camus eşlik ediyor. Edebiyat tarihinde karantinanın izini sürüp gotik edebiyatın anası Mary Shelley’den bahsetmemek olmaz. “İnsanı insan yapan nedir?” sorusuna cevap arayarak toplumdan dışlanmışlığın, ötelenmişliğin, kalıtım ve çevre ayrımının nesirdeki en güzel örneklerinden biri olan “Frankenstein; ya da Modern Prometheus”u Shelley, Endonezya’da bulunan Tambora Dağı’nın 1816’da patlaması ile Avrupa’yı saran volkanik kış sırasında yazmış. Aynı dönemde vampir edebiyatının yaratıcısı kabul edilen, 1821’de 26 yaşındaki erken ölümü ile edebiyatseverleri nice olası korku hikayelerinden mahrum bırakan John William Polidori’nin Mary Shelley ve Lord Byron ile aralarında düzenledikleri yarışma kapsamında yazdığı “Vampir” romanı, Bram Stoker’ın 1897 tarihli meşhur “Dracula” romanına öncülük etmiş. İnsanları dehşete düşüren felaketlerin patlak verdiği yıllarda korku hikayelerinin yazılması rastlantı değil kuşkusuz. Topluma dair endişelerin vampir, canavar ve zombi bedeninde hayat bulduğu hikayelerin günümüzde popülerliğini koruması, sayısız dizi ve filme malzeme olması bilinçaltımızda toplumsal korkularımızı ikame ediyor olmamızdan kaynaklanıyor olabilir. Salgın hastalıkları konu edinen kitaplar arasında ayrıca Boccaccio’nun 1345-1353 yıllarında Veba salgınından kaçmak için bir şatoda toplanan insanları anlattığı “Decameron”una Thomas Mann’ın Venedik’teki kolera salgınını merkeze aldığı “Venedik’te Ölüm” öyküsü, José Saramago’nun 1995 tarihli “Körlük” romanına ise Türkiye’de Reşat Nuri Güntekin’in “Salgın ve Madalyonun Ters Tarafı” kitabı eşlik ediyor.

 

Karantina tipi üretim

Karantinadan maksimum verim alanlar edebiyat camiası ile sınırlı değil. 1665-67 yılları arasında Londra’daki veba salgınından sakınarak karantinaya giren, klasik mekaniğin babası Isaac Newton’ı da krizi fırsata çevirenler arasında sayabiliriz. Newton’ın meşhur elma hikayesinin inzivaya çekildiği Woolsthorpe’daki evinin bahçesinde geçtiğini göz önünde bulundurursak haklı sayılırız herhalde. Ayrıca tifoya yakalanan Rus besteci Stravinsky’nin “Bülbül” operasını karantinada bestelediğini, Norveçli dışavurumcu ressam Edvard Munch’un İspanyol gribine yakalandığı yıllarda “İspanyol Gribiyle Otoportre” tablosuna imza attığını, Orta Çağ’ın meşhur Fransız bestecisi Guillaume de Machaut’nun “La Messe de Nostre Dame” eserini veba yıllarında karantinada bestelediğini aklımızda bulunduralım. Son olarak tüm dünyada hit olan “Taht Oyunları” serisinin yazarı R. R. Martin, serinin son kitabını karantinaya çekilerek bitireceğini açıkladığında hangimiz üretkenliğin inziva ile ilişkisini sorgulamadık, “Ah zamanım olsa…” dediğimiz şeyleri yapmak için heyecanlanmadık? Belki de karantinada üretip üretmediğimiz değil, ne ürettiğimiz önemlidir, öyle değil mi?

Eray Erkoca – [email protected] 

EN ÇOK OKUNANLAR

2025 Moda ve Trend Raporu
2025 Moda ve Trend Raporu

2025 Moda ve Trend Raporu

2 dakika okunma süresi
Lüks Otelciliğe İlham Veren Bir Yolculuk
Lüks Otelciliğe İlham Veren Bir Yolculuk

Lüks Otelciliğe İlham Veren Bir Yolculuk

23 dakika okunma süresi
2025'te Mutlaka Görülmesi Gereken Sanat Etkinlikleri
2025'te Mutlaka Görülmesi Gereken Sanat Etkinlikleri

2025'te Mutlaka Görülmesi Gereken Sanat Etkinlikleri

11 dakika okunma süresi
2025'te Görülmesi Gereken Moda Sergileri
2025'te Görülmesi Gereken Moda Sergileri

2025'te Görülmesi Gereken Moda Sergileri

10 dakika okunma süresi
Beslenme ile Meme Kanseri Riskini Azaltmanın 6 Etkili Yolu
Beslenme ile Meme Kanseri Riskini Azaltmanın 6 Etkili Yolu

Beslenme ile Meme Kanseri Riskini Azaltmanın 6 Etkili Yolu

5 dakika okunma süresi

DAHA FAZLASI

Loro Piana, 100. Yılında İlk Sergisini Açıyor
Loro Piana, 100. Yılında İlk Sergisini Açıyor

Loro Piana, 100. Yılında İlk Sergisini Açıyor

Notre Dame Katedrali Kapılarını Yeniden Açtı
Notre Dame Katedrali Kapılarını Yeniden Açtı

Notre Dame Katedrali Kapılarını Yeniden Açtı

Oz Büyücüsü'nün Yakut Ayakkabıları Rekor Kırdı
Oz Büyücüsü'nün Yakut Ayakkabıları Rekor Kırdı

Oz Büyücüsü'nün Yakut Ayakkabıları Rekor Kırdı

2025 Coachella Festivali'nde Sahne Alacak İsimler
2025 Coachella Festivali'nde Sahne Alacak İsimler

2025 Coachella Festivali'nde Sahne Alacak İsimler

Portakal Sanat ve Kültür Evi'nde Yılın İlk Private Sales Etkinliği
Portakal Sanat ve Kültür Evi'nde Yılın İlk Private Sales Etkinliği

Portakal Sanat ve Kültür Evi'nde Yılın İlk Private Sales Etkinliği

Netflix'ten 11 Yerel Yapım: Türkiye'den Dünyaya Açılan Hikayeler
Netflix'ten 11 Yerel Yapım: Türkiye'den Dünyaya Açılan Hikayeler

Netflix'ten 11 Yerel Yapım: Türkiye'den Dünyaya Açılan Hikayeler

BAFTA Film Ödülleri 2025: Adaylar Açıklandı
BAFTA Film Ödülleri 2025: Adaylar Açıklandı

BAFTA Film Ödülleri 2025: Adaylar Açıklandı

Şakir Paşa Ailesi Kimdir? Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey
Şakir Paşa Ailesi Kimdir? Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Şakir Paşa Ailesi Kimdir? Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Gotham Ödülleri 2024 Kazananlar Listesi
Gotham Ödülleri 2024 Kazananlar Listesi

Gotham Ödülleri 2024 Kazananlar Listesi

Angelina Jolie, Torino Film Festivali'nde Ödül Aldı
Angelina Jolie, Torino Film Festivali'nde Ödül Aldı

Angelina Jolie, Torino Film Festivali'nde Ödül Aldı

2024 Yılının Ses Getiren Sanat Olayları
2024 Yılının Ses Getiren Sanat Olayları

2024 Yılının Ses Getiren Sanat Olayları

2025 Altın Küre Ödülleri Sahiplerini Buldu
2025 Altın Küre Ödülleri Sahiplerini Buldu

2025 Altın Küre Ödülleri Sahiplerini Buldu